Ocena siły rodziny

Ważnym kryterium oceny rodziny pszczelej jest ocena jego siły. Bierze się tu pod uwagę i porównuje ilość czerwia oraz liczbę zajętych przez pszczoły plastrów. Na tej podstawie szacuje się i prognozuje rozwój rodziny, z poprawką na porę roku.

W okresie rozwoju, mniej więcej do przesilenia letniego, siła rodziny wzrasta, podczas gdy później liczebność pszczół zaczyna systematycznie spadać. Jeśli do tego czasu pszczoły mają dobry dostęp do pożytków, łatwo przegapić moment odwrócenia trendu rozwoju. Gdy jednak skończy się okres zbierania pokarmu, spadek sił rodziny stanie się zauważalny już po krótkim czasie. W czasie przeglądu rodziny można wówczas zauważyć obsiadanie przez pszczoły mniejszej liczby plastrów, a czasem także zmniejszenie ilości czerwia.

Rok pszczoły miodnej - Rok pszczelarski zaczyna się w sierpniu

Fakt, że rok pszczelarski zaczyna się właśnie w tym miesiącu, jest w pełni uzasadniona. Liczebność i kondycja roju w tym okresie ma kluczowe znaczenie dla powodzenia przezimowania pszczół i zbiorów pszczelarza w kolejnym okresie wegetacji. Pszczoły sierpniowe są już pszczołami zimowymi - powinny przetrwać chłodniejsze dni i zadbać o przezimowanie rodziny. Im silniejsza w tym momencie rodzina i im lepiej zaopatrzona w zapasy pożywienia, tym wyższa będzie jej wydajność w roku następnym. Wszystko, co od tej chwili będzie miało wpływ na rodzinę, odbije się też na jej szansach przetrwania i liczebności pszczół na wiosnę. Staranna opieka nad rodziną jesienią przekłada się na korzyści wiosenne, dając przy tym mnóstwo radości.

UWAGA
Odkład (nowa rodzina) wykorzystywany do zbioru wczesnych pożytków w następnym sezonie może pojawiać się późnym latem lub nie występować w ogóle.

Rok pszczoły miodnej

Rośliny i pszczoły wykorzystują się wzajemnie, stanowiąc w przyrodzie rodzaj symbiozy. Jedne i drugie rozwijają się niemal równolegle. Rozwój zaczyna się po przerwie zimowej - tak u pszczół, jak i u roślin. W okolicach przesilenia letniego rozwój ustaje i populacje zaczynają maleć, aż do kolejnej przerwy zimowej. W okresie wiosennym, gdy rośliny produkują pyłek i nektar, by zwabić zapylaczy, zapotrzebowanie pszczół  na te pożytki jest największe. Zbierając pożywienie, pszczoły wyświadczają rośliną przysługę.

Aby przetrwać okres zimowy, ale równocześnie wykorzystać dostępność nektaru, rój na przestrzeni roku zmienia swoją liczebność. W okresie zbiórki pożytku duże roje osiągają liczebność nawet i ponad 40 tys. pszczół zbierających i gromadzących zapasy miodu. W okresie braku pokarmu rój redukuje swoją liczebność do 15 tys. osobników, a co za tym idzie - zmniejsza zapotrzebowanie na pożywienie. W chłodnej części roku owady wstrzymują swoją aktywność przy wychowywaniu swojego potomstwa, co stanowi część ich strategii przetrwania. Wraz z powracającą aktywnością życiową pojawiają się pszczoły zimowe. Odkładają one w odwłokach zapasy tłuszczowo - białkowe. Osobniki nie wykonują zadań związanych z opieką nad potomstwem mają dłuższą średnią życia. Rezerwę tłuszczowo - białkową zwierzęta wykorzystują do karmienia larw i do szybkiego rozwoju rodziny na wiosnę, a tym samym do zdobycia pełni wydajności i dojrzałości rodziny. Przy dostępie do nektaru i dobrej pogodzie rodzina może zebrać dziennie 2-3 kg nektaru, a w przypadkach wyjątkowego urodzaju nawet - 5 kg.

Przez okres kwitnienia roślin rodzina pszczela musi utrzymać wydajność. Jej rozwój determinowany jest w dużym stopniu przez czynniki zewnętrzne. Po okresie kwitnienia rodziny zmniejszają liczebność, co sterowane jest takimi instrumentami, jak skracający się dzień i spadające temperatury w dzień i w nocy. Dochodzi do tego także mała dostępność pożytku jesienią.

Z punktu widzenia pszczelarza rok można podzielić na następujące okresy:
- sierpień, początek nowego roku pszczelego: sprawdzić liczebność rodzin, posprzątać i nakarmić, wykonać letnie i poźnoletnie porządki, przygotować zimową siedzibę, zapewnić właściwą liczebność rodziny na zimę, skontrolować warrozę i ograniczyć jej epidemię, dokarmić rój, przezimowąc
- kontrola wiosenna: dołożyć plastry, dokonać rozbudowy związanej ze wzrostem populacji, dopilnować rozwoju młodych pszczół, zapobiec rójce, zainicjować i poprowadzić wychów matek pszczelich, zebrać miód, zaanektować kolejne źródła pożytku poprzez wędrówkę pasiek.

Budynki i pomieszczenia do użytkownika pszczół - Przewożenia pasieki

W zależności od docelowego zastosowania wozy pszczelarskie różnią się od siebie niemal tak bardzo, jak różnorodne są pasieki. Mogą być zamknięte, mogą mieć na pokładzie nawet niewielkie pomieszczenie do odwirowywania. Inną formą jest umieszczenie rodzin na platformie ograniczonej czymś w rodzaju relingu, a na czas transportu zabezpieczenie pszczół pasami.

Takie ograniczenia ograniczają znaczenie nakład pracy przy załadowaniu i rozładowaniu uli podczas przewożeniu pasieki. Niestety, ten luksus wymaga poniesienia niemałych kosztów inwestycyjnych. Trzeba pamiętać, że wozy pszczelarskie dopuszczone do ruchu ulicznego, i których miejsce postoju zmienia się często, są z budowlanego punktu widzenia nieistotne. Natomiast wozy stale stojące w jednym miejscu z punktu widzenia prawa budowlanego mogą być równoważne zabudowie.

Budynki i pomieszczenia do użytkowania pszczół - Pasieki wędrowne i wolno stojące

Umieszczenie ula wielokorpusowego w docelowym miejscu jest proste, ponieważ można go w a jednym stojaku swobodnie układać. Ule leżakowe i stojaki wymagają natomiast ochrony przed warunkami pogodowymi. W pasiekach wędrownych i wolno stojących można w ten sposób na jednym stojaku umieścić od pięciu do sześciu rodzin pszczelich. Stanowiska takie mają od 2,5 do 3 m długości, 0,8 m szerokości i niemal 2 m wysokości. Stojaki wędrowne są lżejsze niż te wolno stojące, można je łatwiej złożyć i postawić w innym miejscu. Stanowiska wolno stojące są raczej dłużej wykorzystywane w wybranym miejscu, toteż i ich konstrukcja jest solidniejsza i bardziej stabilna. Jednego i drugiego rodzaju stojaki są odpowiednie do rozpoczęcia przygody z pszczelarstwem, jeśli nie ma się odpowiedniego miejsca na stałą pasiekę. Przy stosunkowo niewielkich nakładach inwestycyjnych można urządzić pszczołom "domostwo" i zakupić niewielką ilość niezbędnych początkowo narzędzi.

Budynki i pomieszczenia do użytkowania pszczół - Stojaki pod ule - Projektowanie budynków pszczelarskich.

Pod względem konstrukcyjnym pasieki i pawilony pasieczne projektować należy w sposób typowy dla klasycznych uli. Różnią się one od zabudowań ogrodowych czy przy domowych. Elementami charakterystycznymi projektu są, obok zarysu: otwory wylotowe, świetliki, zewnętrzne oszalowanie i dach. Dla zapewnienia optymalnej ilości światła do przeglądu rodzin wskazane jest umieszczenie świetlika na wysokości około 1 m nad ulami.

Od zewnątrz wskazane jest pokrycie szalowane, ale mogą to być również zwykłe deski. Projekt dachu dopasowany do otaczającego budynek pejzażu wyraźnie dodaje uroku całej konstrukcji - nawet w przypadku stosunkowo niewielkich zabudowań pszczelarskich. Do pokrycia dachu wykorzystuje się przeważnie cegły, rzadziej gont, ondulinę czy inne pokrycia. Ule wykonywane są wyłącznie z drewna. Murowanie, ze względu na słabe przewodnictwo cieplne, ma negatywny wpływ na używanie pszczół.

Pasieki i budynki pszczelarskie to konstrukcje celowe. Ze względu na oszczędność przestrzeni, miejsce zajmowane przez taką dodatkową zabudowę musi być ograniczone do minimum. Oczywiście, oznacza to optymalną, oszczędzające miejsce organizację wnętrza. Nie ma tu mowy o wykorzystaniu zużytych foteli czy kanap, które z reguły zajmują wiele miejsca.

Budynki i pomieszczenia do użytkowania pszczół - Stojaki pod ule

Kamienie brukowe doskonale nadają się na budowę stojaków pod ule. Konstrukcję podłoża dźwigają wsporniki lub stalowe płyty, ułożone na metalowych prętach wyprowadzonych z kamiennego fundamentu. Specjalne ułożenie tych kamieni, w sposób zapewniający zatamowanie wody i posmarowanie olejem, pomaga ograniczyć dostęp do podłoża nieproszonym gościom. Takie przygotowanie stojaków ułatwia też ewentualne późniejsze ich przenoszenie na inne miejsca.

Wylanie betonowych płyt jest prostszą i bardziej ekonomiczną alternatywą. Niesie jednak ze sobą pewne wady: po przeniesieniu uli taką wylewkę trzeba - niemałym nakładem wysiłku - usunąć. Nie zapobiega ono ponadto pojawianiu się mrówek i innych nieproszonych gości.