Asortyment produktów pszczelich i ich pozyskiwanie

Kto chce zarabiać na gospodarce pasiecznej musi wiedzieć, że nie tylko miód jest produktem wartym zakupu. W celu poprawienia dochodowości pasieki celowe jest pozyskiwanie także innych produktów dostarczanych przez pszczoły. Wzbogacenie oferty powoduj, że sprzedaż jest atrakcyjniejsza i tym samym ma to wpływ na wynik ekonomiczny prowadzonej pasieki.

W kolejnych notkach napisze o odmianach miodu i wpływie poszczególnych odmian na nasze zdrowie. Podam też dokładną charakterystykę poszczególnych odmian miodu.

Miody kremowe

Każdy z pszczelarzy wie, że twardy skrystalizowany miód nie jest chętnie kupowany przez klientów. Najczęściej tłumaczą, że miód w takiej postaci bardzo trudno jest wydobyć ze słoika. Tak więc spełniając oczekiwania klientów wydaje się, że najlepszą formą sprzedaży miodu zachowując jego jakość będzie sprzedaż miodów kremowych.

Kremowanie miodów polega na szczepienie potoki miodem o drobnej krystalizacji i mechanicznym mieszaniu krystalizującego miodu, w celu rozbicia dużych kryształów i uzyskania konsystencji półpłynnego kremu. Jest to wygodna postać do codziennego spożywania miodu i jednocześnie najlepsza forma do sprzedaży, bowiem taki miód w słoiku ma zawsze estetyczny wygląd bez wykwitów, przebarwień i rozwarstwień, charakterystycznych dla miodów w słoikach po całkowitej dekrystalizacji i ponownej krystalizacji.

Urządzeniami pomocniczymi przy kremowaniu miodu są świdry i mieszadła wykonane ze stali kwasoodpornej. Zastosowanie wiertarek elektrycznych czy specjalnych mieszarek jako napędu do tych urządzeń znacznie ułatwia pracę.

Zagospodarowanie miodu

Odwirowany miód wymaga szczegółowego oczyszczenia z drobin wosku, chitynowych części pszczół i innych zanieczyszczeń. W tym celu brany miód przepuszczamy przez kilka sit o różnej wielkości oczek. Pozbawiony zanieczyszczeń miód zlewamy do pojemników szczelnie zamykanych.

Do oczyszczania i klarowania miodu służą naczynia o różnej pojemności, wykonane z blachy kwasoodpornej, tzw. odstojniki do miodu. Zanieczyszczenia ciężkie opadają na dno, lekkie zaś wypływają na powierzchnie. Kran spustowy umieszczony w pewnej odległości od dna pozwala na zlanie środkowej części, czystej warstwy.

Miód powinien być przetrzymywany w pomieszczeniach czystych i suchych, zabezpieczonych przed dostępem owadów, gryzoni ... i innych szkodników, a temp. max 10-15 stopni. Dojrzały miód jest produktem bardzo trwałym i może być przechowywany przez szereg lat. Traci on jedynie nieznacznie na aromacie i na enzymach zawartych w nim.

Każdy miód po pewnym czasie ulega naturalnej krystalizacji. Ze stanu ciekłego (potoki) przechodzi w stan stały (krupiec). niektóre miody w bardzo szybkim czasie krystalizują nawet po 2-3 dniach od odwirowaniu. do takich należy miód rzepakowy, i wszystkie miody z roślin krzyżowych, przy czym krystalizacja jest drobnoziarnista. Natomiast miody które pozostają płynne nawet przez  2 lata jest miód akacjowy.

Pierwszą oznaką krystalizacji jest zmętnienie klarownej potoki. Jest to odpowiedni moment na mechaniczne mieszanie gęstniejącego miodu. Poprzez kilkakrotne przemieszanie miodu uzyskuje się jego równomierne krystalizowanie w całym pojemniku i rozluźnienie jego konsystencji.

Rodzaje miodarek

Każdy pszczelarz wie, że niezbędnym sprzętem w pasiece jest coś co pomoże nam odzyskać miód ciężko uciułany przez nasze pszczółki, a mianowicie mam na myśli miodarkę.
Wiemy, że miód najlepiej odwirować bezpośrednio po wyjęciu z ula, jest on wtedy jeszcze ciepły i łatwiej wypływa z plastrów. Lepiej i szybciej przepływa przez oczka różnych sitek, które mają za zadanie dokładnie oczyścić miód.

Różni pszczelarze stosują różne miodarki:
Miodarki chordalne - czyli tangensowe - plastry ustawione są równolegle do bębna miodarki. Siła odśrodkowa skierowana jest prostopadle do całej płaszczyzny plastra. Zasadniczą wadą tych miodarek jest dwukrotne przekładanie każdej partii wirowanych plastrów.

Miodarki radialne - plastry ustawione promieniście w stosunku do bębna wirówki gdzie siła odśrodkowa działa równolegle do powierzchni plastrów, powodując wypływanie miodu jednocześnie z obu stron.

Miodarki kasetowe - plastry w kasetach ustawia się pod katem mniejszym od 90 stopni w stosunku do promienia wirnika. Po odwirowaniu jednej strony plastrów i zmianie kierunku obrotów silnika, odwirowuje się drugą stronę plastrów. Ten typ miodarek jest bardzo przydatny podczas odwirowywania miodów gstych takich jak: spadziowy czy wrzosowy.

Podczas wirownia miodu, trzeba uwzględnić następujące praktyczne wskazówki:
- zabezpieczyć stabilność miodarki, przymocowując ja do podłoża
- dobierać w miarę możliwości plastry o zbliżonej masie i równomiernie je ustawić
- z wielkim wyczuciem regulować szybkość obrotów, zaczynając od bardzo wolnych, stopniowo zwiększając do bardzo szybkich
- ze szczególną ostrożnością odwirowywać miód z plastrów jasnych, jeszcze nieprzyczerwionych.

Odsklepianie plastrów

Zanim mój drogi pszczelarzu (pszczelarko) dobierzecie się do złocistego skarbu musicie wykonać jedną czynność, a mianowicie jest to obustronne usunięcie woskowego zasklepu, zabezpieczającego wypływanie miodu z komórek plastra. Niezbędnym urządzeniem do tego celu, jest specjalny stół, na którym opiera się przeznaczone do odsklepiania plastra.

Odsklepiacze widelcowe - te popularne przyrządy mają najszersze zastosowanie i są szczególnie pomocne w odsklepianiu plastrów z wgłębieniami o nierównej powierzchni.

Noże i hebelki - najczęściej używa się zwykłych, dobrze wyostrzonych noży różnej wielkości. Urządzenia te podgrzewane elektrycznie lub parą wodną - przy umiejętnym posługiwaniu się nimi - mogą znacznie przyspieszyć odsklepianie plastrów.

Odsklepiarki mechaniczne - mają zastosowanie w dużych gospodarstwach pasiecznych. Odsklepianie plastrów następuje podczas przesuwania zawieszonego plastra między dwoma wirującymi wałkami, zaopatrzonymi w cienkie blaszki usuwające zasklep. Mogą to być także wibrujące noże, odsklepiające obie strony ręcznie lub mechanicznie przesuwanego plastra.

Sposoby pozbywania się pszczół z plastrów przeznaczonych do miodobrania

Tradycyjnym i najbardziej popularnym sposobem pozbywania się z pszczół z zabieranych do pracowni plastrów miodu jest strzepywanie i zamiatanie ich szczoteczką lub gęsim piórem. Niestety pszczelarz jest wtedy narażony na użądlenia. Często też w ten sposób wywołujemy rabunek. Stad też omiatanie pszczół przeważnie stosuje się w trakcie pożytku (np. krótko po zakończeniu kwitnienia kub po 2-3 dniowych opadach deszczu). Znacznie skuteczniejsze jest bardzo energiczne strząsanie pszczół z plastrów, poprzez stukanie dłońmi w górną beleczkę ramki, omiatanie pszczół wówczas jest zbędne.

Inną możliwością pozbycia się pszczół z plastrów jest zastosowanie przegonek, są to specjalne urządzenia zamocowane w szczelnych przegrodach, oddzielających rodnię od miodni, pozwalające pszczołom przechodzić tylko w jednym kierunku, od miodni do rodni. Szerokie zastosowanie mają podczas miodobrania w ulach wielokorpusowych i nadstawkowych.

Skuteczne jest także użycie repelentów, czyli środków chemicznych odstraszających pszczoły, wśród których najbardziej znany jest aldehyd benzoesowy. Warto więc wrócić do jego stosowania, sposób użycia jest prosty, a ponadto zauważono jego pozytywny wpływ na łagodność pszczół. Wystarczy jedna mała łyżeczka aldehydu nasączyć miękką płytę pilśniową w kilku miejscach i położyć ją na miodni. Po 5 min. pszczoły schodzą na głębokość około 20 cm uwalniając skutecznie plastry z miodem, a płytę przenosi się na kolejny ul. Raz nasączoną płytą można posługiwać się przez około 1 godz. Po tym okresie należy uzupełnić zawartość aldehydu na płycie - wystarczy 10 kropli.

Bardzo skutecznym i szybkim sposobem jest wydmuchiwanie pszczół z plastrów z miodem bezpośrednio z nadstawek lub korpusów silnym strumieniem powietrza, za pomocą specjalnego agregatu tzw. wydmuchiwacza pszczół.

Zastosować można także specjalny omiatacz - urządzenie z zamontowanymi miotami, które zmiatują z przesuwającego się plastra z miodem, obsiadujące je pszczoły do specjalnego pojemnika.

Pracownia miodowa

W każdej gospodarce pasiecznej ważne by wygospodarować miejsce na pracownie miodową. Pomieszczenie to wykorzystujemy tylko do przeprowadzania miodobrania, rozlewania miodu, czasowego przechowywania obnóży pyłkowych i pozyskiwania propolisu.

Znajdować tam powinna się miodarka, sita i cedzidła, odstojniki, dekrystalizatory, urządzenia do kremowania miodu. Przy zakupie tych urządzeń, pszczelarz powinien wymagać od sprzedawcy stosownego atestu.

Ze względu na bezpośredni kontakt z żywnością, pracownia powinna być tak urządzona, aby łatwe było mycie i dezynfekcja zarówno pracowni - podług i ścian, jak i znajdujących się w niej sprzętów. Wnętrze bezwzględnie musi być zabezpieczone przed gryzoniami i owadami.