Terminy dokarmiania

Późne dokarmianie uniemożliwia właściwy przerób syropu, jego zagęszczenie i zasklepienie, oraz skraca życie pszczół, dlatego należy zakończyć dokarmianie nie później niż 15 września.

Klasyczne karmienie pszczół powinno przebiegać w 3 etapach.
I. Etap pierwszy to uzupełnienie zapasów do niezbędnego minimum -3 do 5kg. Ten  żelazny zapas jest konieczny, aby pszczoły podawany pokarm mogły wykorzystać później do pobudzenia matki do intensywnego czerwienia.
II. Zaraz po uzupełnieniu zapasów podstawowych, co powinno zostać wykonane nie później niż 25-30 lipca, przystępujemy do drugiego etapu, tzw. podkarmiania pobudzającego. Zabieg ten ma na celu zwiększanie czerwienia w rodzinach przed zimowlą. Nie może trwać on krócej niż 3 tygodnie. Ze względu na konieczność właściwego przygotowania się do zimowli pszczół wygryzionych z jaj złożonych w tym czasie przez matkę, podkarmianie to należy zakończyć najpóźniej do 20-25 sierpnia. Podkarmianie pobudzające syropem jest jednak dość kłopotliwe i niebezpieczne. Wymaga bowiem systematycznego pobytu w pasiece wieczorami, gdyż podkarmianie w dzień wywołuje najczęściej bardzo silne rabunki.
III. Po zakończeniu tego etapu, przystępujemy do trzeciego etapu, tzw. ostatecznego uzupełnienia pokarmu przed zimą. Syropem średnim najlepiej uzupełnić brakujące zapasy w 2-3 dużych dawkach. Etap ten powinniśmy zakończyć 10-15 września. Po dokarmieniu rodziny według powyższego schematu możemy ze spokojem oczekiwać zimy i nie obawiać się, że zabraknie wiosną pokarmu wiosną.

CDN ...

Jakość i wiek matek w zimujących rodzinach

Rodziny z młodymi matkami lepiej zimują, ich rozwój wiosenny jest bardziej dynamiczny i są odporniejsze na choroby. Śmiertelność matek podczas zimowli również w dużym stopniu zależy od ich wieku. Udowodniono, że w czasie zimy ginie jedynie 1,5% matek jednorocznych, 22,2% matek dwuletnich i aż 76,3% matek trzyletnich. Rodzina, która straci matkę jesienią może przezimować z matką nieunasiennioną ale bez szans na rozwój wiosenny, wówczas pszczoły, które przezimowały dołącza się do innej rodziny. Bardzo skuteczna w takich przypadkach jest wymiana i poddawanie matek czerwiących późną jesienią.

Udowodniono, że na długotrwałość jesiennego czerwienia wywiera zasadniczy wpływ wiek matek. Jednoroczne czerwią przeciętnie o 10 dni dłużej od dwuletnich, a o 17 dni dłużej od trzyletnich. Ilość czerwiu w rodzinach z matkami jednorocznymi przewyższa o 70% stanu czerwiu w pniach z matkami dwuletnimi, a nawet o 200% z trzyletnimi.

Zaopatrzenie rodzin w pokarm cukrowy

Pszczelarz zabiera pszczołom pokarm naturalny, dając w zamian sztuczny w postaci dwucukru - sacharozy, który wprowadzono po raz pierwszy do zimowego dokarmiania pszczół w drugiej połowie XVIII w. Od kiedy udowodniono, iż cukier zastępujący miód w 100% nie szkodzi zimującej rodzinie pszczelej, zaczęto całkowicie wycofywać miód z zimowego żywienia, co znacznie poprawiło opłacalność gospodarki pasiecznej.

Wielkość zapasu potrzebnego rodzinom na zimę zależy od liczby ramek pozostawionych w gnieździe.
Pszczelarze mają skłonność do pozostawiania zbyt dużego gniazda w stosunku do siły rodziny, co powoduje przekarmienia i zmusza pszczoły do wyczerpującego przerabiania nadmiernej ilości syropu.

Na 1 plaster wielkopolski w zimującej rodzinie przeznacza się 1,5 kg zapasu, natomiast na plaster dadanowski i warszawski poszerzony 1,8 kg. Taką ilość powinno się podać pszczołom do około 15 września, chociaż ostatnie badania zalecają zakończenia karmienia do końca sierpnia. Odpowiednie ułożenie zapasu w gnieździe jest ważnym czynnikiem wpływającym na przezimowanie rodziny.

Zapewnienie pożytku pyłkowego i pierzgi

Pyłek potrzebny jest nie tylko do wykarmienia czerwiu. Młode, sierpniowe pszczoły zjadając go w dużych ilościach, wytwarzają zapasy białkowo - tłuszczowe niezbędne do dobrego przezimowania, natomiast wiosną stają się dobrymi karmicielkami odpornymi na nosemozę. Przy składaniu gniazda pamiętać należy, aby w gnieździe koniecznie znalazły się plastry z pierzgą.

Pokarm białkowy
Brak pokarmu białkowego w rodzinie doprowadza do kanibalizmu, polegającego na zjadaniu młodych larw, a czasem nawet i jaj. Najefektowniej niedobory białka można pokryć pyłkiem ub pierzgą zabieraną pszczołom w okresie występowania nadmiaru pyłku kwiatowego w przyrodzie. Odpowiednio przechowywanym pyłkiem karmi się rodziny wczesną wiosną lub późnym latem, gdy brakuje pyłku w naturze.

 W praktyce pszczelarskiej nie stosuje się jednak namiastek pyłku, nie produkuje ich także przemysł. Obecnie przeważa pogląd, że wszystkie dotychczas znane i stosowane zastępcze pokarmy białkowe mogą w pewnym stopniu zapobiegać skutkom czasowego niedoboru pyłku. Nie są w stanie natomiast zupełnie ich zastąpić, a dodatni wpływ na rozwój rodziny zaznacza się tylko wówczas, gdy w gnieździe jest pewien zapas pierzgi.

Siła zimowanych rodzin

Kłąb zimowy ma kształt zbliżony do elipsy. Silna rodzina o masie 2 kg tworzy kłąb o średnicy 25 cm, co odpowiada wielkości gniazda złożonego z 7 plastrów. Nie powinno się zimować słabych rodzin, nawet jeżeli uda się im przetrwać zimę, to prawdopodobnie zgina na przedwiośniu. W słabej rodzinie występuje zwiększona aktywność pszczół i większe spożycie pokarmu przeznaczonego na ogrzanie gniazda, doprowadza do szybkiego przepełnienia jelita grubego i zaparzenia rodziny.

Ułożenie gniazda stosownie do siły rodziny

Po zakończeniu miodobrania należy wstępnie ułożyć gniazdo, wyjąć ramki z węzą, plastry stare i bardzo ciemne. W gnieździe, oprócz plastrów z czerwiem, powinny znaleźć się ramki z jasnobrązowym suszem, równomiernie zabudowanym, bez komórek trutowych. Zostawiamy tyle plastrów, aby pszczoły obsiadły je na czarno.

Trzeba bowiem pamiętać, że przed rozpoczęciem dokarmiania, w rodzinach jest jeszcze bardzo dużo pszczół starych, które nie przetrwają do zimowli. Znaczy ich ubytek będzie widocznym w trakcie dokarmiania i w pierwszych dniach zimowli, wówczas masowe ich osypywanie się, znacznie pogorszy warunki zimowania pozostałych, młodych pszczół.

Największą szansę przeżycia mają pszczoły, które wygryzły się w sierpniu i w pierwszej dekadzie września, a więc te, które wygryzły się z jaj złożonych przez matkę w okresie od 25 lipca do 20 sierpnia.

Przygotowanie rodzin do zimowli

Co roku ginie w czasie zimowli znaczna liczba rodzin pszczelich, przynosząc ogromną stratę bezpośrednio pszczelarzowi. Świadczy to o tym, że zagadnienia związane z przygotowaniem rodzin do zimowli i jej przebiegiem wymagają jeszcze wielu doświadczeń i szukania praktycznych rozwiązań, aby straty te ograniczyć.

Dobre przygotowanie do zimowli rozpoczyna się od chwili zakończenia ostatniego miodobrania. W niektórych regionach Polski, tam gdzie po zakończonym kwitnieniu lipy nie występują inne pożytki, przygotowanie rodzin do zimowli rozpoczyna się już w połowie lipca, natomiast w innych regionach, w których występuje spadź i kwitną wrzosy dopiero we wrześniu.

W kolejnych wpisach opowiem o szczegółach.